Ο Σύνδεσμος Επιστημόνων Γυναικών Θεσσαλονίκης, πραγματοποίησε το Σάββατο 7 Φεβρουαρίου 2026 μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ξενάγηση στο ιστορικό Cardo Maximus της Θεσσαλονίκης, με ξεναγό τον κ. Κωνσταντίνο Σφήκα. Η δράση αυτή αποτέλεσε μια μοναδική ευκαιρία γνωριμίας με σημαντικά μνημεία και τοπόσημα της πόλης, αναδεικνύοντας τη διαχρονική ιστορική της πορεία.

Η ξενάγηση ξεκίνησε από το Υπουργείο Μακεδονίας και Θράκης, ένα από τα πιο επιβλητικά κτήρια της Θεσσαλονίκης. Το οικοδόμημα ανεγέρθηκε το 1891 και αποτελεί τη σημαντικότερη ανέγερση της οθωμανικής διοίκησης στον ελλαδικό χώρο. Ο σχεδιασμός και η κατασκευή του ανατέθηκαν στον διακεκριμένο αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλλι, απόφοιτο της αρχιτεκτονικής σχολής της Ρώμης και αρχιτέκτονα του σουλτάνου στην Κωνσταντινούπολη.

Στη συνέχεια, η ομάδα κατευθύνθηκε προς την Πλατεία Ηρώων Κυπρίων Αγωνιστών, γνωστή και ως Πλατεία Διοικητηρίου. Ο χώρος αυτός, που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης μεταξύ των οδών Ολύμπου, Βενιζέλου και Αγίου Δημητρίου, είναι ιδιαίτερης ιστορικής σημασίας, καθώς εκεί έχουν αποκαλυφθεί σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων και ρωμαϊκό διοικητικό συγκρότημα που χρονολογείται από τον 3ο π.Χ. αιώνα.

Ακολούθως, η ξενάγηση συνεχίστηκε στο Μπιτ Παζάρ, βόρεια της οδού Αριστοτέλους και σε μικρή απόσταση από τη Ρωμαϊκή Αγορά. Το σημείο αυτό μας μετέφερε σε μια κρίσιμη περίοδο της νεότερης ελληνικής ιστορίας, συνδεδεμένη με τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών του 1923. Το παζάρι λειτουργεί από το 1928 και αποτελεί έως σήμερα ένα ζωντανό κομμάτι της ιστορικής μνήμης της πόλης.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το επιβλητικό Καραβάν Σαράι, στη γωνία των οδών Ελευθερίου Βενιζέλου και Βαμβακά. Πρόκειται για διατηρητέο νεότερο μνημείο και το μεγαλύτερο οικόπεδο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, έκτασης περίπου 3.200 τετραγωνικών μέτρων. Κατασκευάστηκε πάνω στα ερείπια ομώνυμου κτηρίου του 15ου αιώνα, διατηρώντας το όνομά του και συνεχίζοντας μια ιστορία άνω των πεντακοσίων ετών. Το όνομα «Καραβάν Σαράι» είναι περσικής προέλευσης και περιγράφει έναν μεγάλο, πολυτελή ξενώνα–πανδοχείο. Το κτήριο στέγασε το Δημαρχείο της πόλης από το 1958 έως το 2009.

Δίπλα του βρίσκεται το επίσης διατηρητέο μνημείο του Χαμζά Μπέη Τζαμιού, γνωστού ως «Αλκαζάρ».

Το Χαμζά Μπέη Τζαμί, κτισμένο τον 15ο αιώνα, βρίσκεται στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου, απέναντι από το Μπεζεστένι. Είναι ευρύτερα γνωστό από τον κινηματογράφο «Αλκαζάρ» που λειτούργησε στον χώρο για πολλές δεκαετίες.

Στη συνέχεια επισκεφθήκαμε το Μπεζεστένι, οθωμανικό μνημείο του 15ου αιώνα (1455–1459), χτισμένο επί Σουλτάνου Μεχμέτ Β΄. Βρίσκεται στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Σολωμού και αποτελεί χαρακτηριστική σκεπαστή αγορά με έξι μολυβδοσκέπαστους τρούλους, όπου παλαιότερα γινόταν εμπόριο υφασμάτων και πολύτιμων ειδών.

Η διαδρομή μας περιλάμβανε και το Μέγαρο Αλέγρα–Εργάς, στη συμβολή των οδών Διονυσίου Σολωμού και Βενιζέλου. Το οικογενειακό αυτό μέγαρο χτίστηκε το 1925 σε σχέδια των αρχιτεκτόνων Μυλωνά και Κοτζαμπασούλη και ξεχωρίζει για την καμπυλόγραμμη γωνιακή του απόληξη με τρούλο και φεγγίτες.

Περάσαμε επίσης από το Μνημείο του Γρηγόρη Λαμπράκη, ορειχάλκινο γλυπτό του Βασίλη Δωρόπουλου, στη συμβολή των οδών Ερμού και Βενιζέλου. Το μνημείο, που βρίσκεται στο σημείο της δολοφονίας του ειρηνιστή βουλευτή το 1963, απεικονίζει μια ικετευτική μορφή με περιστέρι της ειρήνης και αποτελεί διαχρονικό σύμβολο δημοκρατίας.

Η ξενάγηση συνεχίστηκε στην Πλατεία Ελευθερίας, η οποία διαμορφώθηκε μετά τα μέσα του 19ου αιώνα, έπειτα από την κατεδάφιση των παραλιακών βυζαντινών τειχών. Με την επέκταση της προκυμαίας δημιουργήθηκε η λεωφόρος Νίκης, ενώ την ίδια περίοδο διανοίχθηκε και η οδός Βενιζέλου έως τη θάλασσα.

Στην άκρη της πλατείας δεσπόζει το Μέγαρο Στάιν, στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Καλαποθάκη. Το κτήριο ξεχωρίζει για τη χαρακτηριστική γυάλινη σφαίρα στην κορυφή του και έχει ιδιαίτερη ιστορική αξία, καθώς ήταν το μοναδικό που παρέμεινε άθικτο από τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Κατασκευάστηκε το 1906 από τον Αυστριακό αρχιτέκτονα Ερνστ Λεβί, ο οποίος εισήγαγε το οπλισμένο σκυρόδεμα σε μια πόλη όπου το τσιμέντο ήταν έως τότε ελάχιστα διαδεδομένο.

Η ξενάγηση ολοκληρώθηκε στο Μνημείο του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος, γνωστό ως «Menorah in Flames» (Φλεγόμενη Μενορά), στην Πλατεία Ελευθερίας. Το μνημείο, έργο του Nándor Glid (1997), τιμά τη μνήμη των 50.000 Ελλήνων Εβραίων που εξοντώθηκαν από τους Ναζί και απεικονίζει μια επτάφωτη λυχνία που συμπλέκεται με φλόγες και ανθρώπινες μορφές.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τον αγαπημένο μας ξεναγό κ. Κωνσταντίνο Σφήκα και να του απευθύνουμε τα ειλικρινή μας συγχαρητήρια για την εξαιρετική ξενάγηση. Με τη βαθιά γνώση, τη μεταδοτικότητα και την αγάπη του για την ιστορία της Θεσσαλονίκης, μας χάρισε μια εμπειρία υψηλού επιπέδου, την οποία θα θυμόμαστε για πολύ καιρό με ιδιαίτερο θαυμασμό.

Previous Image
Next Image

info heading

info content